63 و 64 - آميختن حلم با علم و گفتار با كردار « يَمزَج الحلم بالعلم و القَولَ بالعَمَل » ترجمه : پرهيزگار و متقى بردبارى و دانش را به هم آميخته و گفتار را با كردار هماهنگ ساخته است . * * * شرح : در مورد حليم بودن و عليم بودن پرهيزگاران در موارد مختلفى از خطبه بحث شد ، از جمله در ذيل « امّا النهار فحلماء علماء » و « علماً فى حلم » ولى نكته‌اى كه باعث شده اين جا حضرت براى سومين بار روى حلم و چهارمين بار روى علم تكيه كنند تركيب و مخلوط كردن حلم و علم است ، حلم آنها از روى آگاهى و آگاهى آنها مبتنى بر حلم است . اگر در جائى بردبارى به خرج مىدهد ، و حوصله مىكند ، از روى علم و آگاهى به ثمرات حلم و پاداشهائى است كه خداوند براى فرد حليم قرار داده است ، به خاطر فضيلت حلم است كه بردبارى مىكند نه مثل بعضى جاهلين كه از ضعف نفس و عدم مبالات به آنچه به او گفته مىشود يا با او عمل مىشود صبر و شكيبائى به خرج مىدهد ، و اگر پرهيزگار دانش اندوزى مىكند ، يا تعليم مىدهد ، با تكيه به پشتِىِ حلم چنين مىكند ، از طعنه جاهلين از كوره به در نمىرود و بر هدف و